يحيى دولت آبادى
129
حيات يحيى ( فارسى )
در مخالفت باشد نميدارد اما همه نارضائى و نگرانى خويش را بواسطه گفتههاى مختصر و يا سكوتهاى مطول حالى نموده مجلس بىنتيجه برهم مىخورد نگارنده بعد از مذاكره با سرپرسى كاكس راجع به قرارداد و بعد از اطلاع اجمالى از جريان سياست خارجه در مركز عقد صلح اروپا و آگاه شدن از مركز ثقل سياست عمومى دنيا بنام مجمع اتفاق ملل كه در پاريس تأسيس شده و رئيس الوزراهاى دولتهاى متفق در آن مركز موقتا بجاى نمايندگان ملل هستند و با آگاهى از بعضى از مواد نظامنامهء اساسى مجمع مزبور بتوسط يكى از آزاديخواهان از كاركنان سفارت دولت فرانسه در تهران براى آگاه كردن خاطر هموطنان و تشجيع آنها بر مخالفت با قرارداد مقالهئى نوشته بامضاى پور ايران در روزنامهء ايران منتشر ميسازد . چنان كه در پيش نوشته شد روزنامه ايران در اينوقت با كمك خرجى كه از دولت ميگيرد در تحت مديرى ميرزا تقى بهار ملك الشعراء خراسانى دائر است ملك الشعراء شخص اديب آزاديخواهى است در دورهء سيم مجلس شورايملى نمايندهء خراسان شده با اينكه در عداد دموكراتهاى مجلس بوده است با ديگر اشخاص مدعى اين مسلك سازش ننموده است در مهاجرت آسيبى به او رسيده بتهران برگشته است و چون فرقهء دمكرات دو قسمت شدهاند تشكيلى و غير تشكيلى و وثوق الدوله سردسته تشكيليون شده است شاعر مزبور هم كه از رفقاى مهاجرش دلخوش نبوده است با اين جمع همدست و همداستان شده است و چون سيد حسين اردبيلى مدير روزنامه ايران كه از دمكراتهاى ضد تشكيلى بوده است وفات مىكند ملك الشعراء مدير روزنامه مزبور و طرفدار سياست تشكيليون ميگردد و اما وجه مناسبت اين دو دسته به تشكيلى و ضد تشكيلى آنكه يك جمع از فرقهء دمكرات پيرو افكار اشخاصى از رفقاى خود بودند كه بر ضد سياست روس و انگليس از تهران بلكه از ايران رفتهاند و آنها حاضر نبودند بيش از برگشتن رفقاى خود تشكيلات فرقهئى بدهند اين جمع ضد تشكيلى ناميده شدند و دسته مخالف آنها كه قسمتى از دمكراتهاى ناراضى از مهاجرين بودند و بعضى از اشخاص مذبذب هم به آنها ملحق شده بودند تشكيل فرقهئى داده بنام دمكرات تشكيلى اين جمع وثوق الدوله و نصرة الدولهها را هم دمكرات دانسته همدست آنها شدند